Մայրենիյի Հաշվետվություն

Category: Մայրենի | LEAVE A COMMENT

May 21

2024-2025թթ.-ի ուս.տարվա ամփոփում

«Պատմություն» առարկայի ամփոփում/ Հայոց պատմություն, Համաշխարհային պատմություն/

1.Ներկայացնել 10 ամենակարևոր իրադարձությունները/ժամանակագրությամբ/:

Արարատյան թագավորությունը ձևավորվեց Վան լճի շրջանում։ Այս պետությունը նախահայկական պատմության կարևոր փուլն էր։ Աքեմենյան գերիշխանությունից հետո Հայկական թագավորությունը ձևավորվեց Երվանդունիների ղեկավարությամբ։ Նրա օրոք Հայաստանը դարձավ հզոր կայսրություն՝ տարածվելով Միջերկրականից մինչև Կասպից ծով։ Արտաշատը դարձավ մայրաքաղաք և Հայոց հզոր կենտրոն։ Տրդատ Գ Մեծի և Գրիգոր Լուսավորչի օրոք քրիստոնեությունը դարձավ պետական կրոն։ Սա նշանավոր շրջադարձ է հայ մշակույթի, կրթության և ազգային ինքնության զարգացման գործում։ Վարդան Մամիկոնյանը ղեկավարեց քրիստոնեության պաշտպանության պայքարը Սասանյանների դեմ։ Աշոտ Ա Մեծը հռչակվում է թագավոր՝ ստեղծելով նոր հայկական թագավորություն։ Սա Բագրատունյաց թագավորության անկման կարևոր պահն էր։ Մոտ 1.5 միլիոն հայեր սպանվեցին՝ թուրքական կառավարության կողմից կազմակերպված ցեղասպանության ընթացքում։

2. Ներկայացնել,հիմնավորել 5 թագավորների ամենանշանակալի, կարևոր գործողությունները:
Տիգրան Մեծը Ստեղծեց Հայկական մեծ թագավորությունը, որը դարձավ տարածաշրջանի հզոր պետություն: Արտաշես Ա-ն Հիմնեց Արտաշեսյան թագավորությունը և Արտաշատ քաղաքը՝ որպես մայրաքաղաք։ Տրդատ Գ Մեծը Քրիստոնեությունն ընդունեց որպես պետական կրոն 301 թ․ Աշոտ Ա Մեծը Վերականգնեց անկախ հայկական թագավորությունը՝ Բագրատունիների տոհմով։

3. Փաստերով հիմնավորել 5 ամենանշանակալից իրադարձությունները:

4. Ներկայացնել 5 ամենակարևոր հայտնագործությունները:
Կողմնացույց — մ.թ.ա. 206թ.
Թուղթ — մ.թ.ա. 105 թ.
Դանակ Պատառաքաղ — X դար
Ատրճանակ — 1128թ․
Օդապարիկ — 852թ․

Տեղադրել բոլոր ամիսների հաշվետվությունները/ սեպտեմբերից մայիս ամիսների/:
Սեպտեմբեր ամսվա հաշվետվություն
Նոյեմբեր ամսվա հաշվետվություն, 6-րդ դաս.
Առաջին ուսումնական շրջանի ամփոփում
Փետրվար ամսվա հաշվետվություն
Ապրիլ ամսվա հաշվետվություն

Տեղադրել համապատասխան հղումները.

Ուսումնասիրությունները

Նախագծերը

Թարգմանությունները

Մեկ էջի սահմանում մանրամասն ամփոփել՝ ինչ թեմաներ ենք ուսումնասիրել:

Գնահատիր ինքդ քեզ՝ հիմնավորելով:
Ես ինձ գնահատում եմ 8, քանի որ ես դասերին մասնակցել եմ, բոլոր դասրը բլոգումս ունեմ և պատմել եմ։

Գնահատում է ծնողը՝ հիմնավորելով:

Category: Պատմություն 6 | LEAVE A COMMENT

May 21

Մկների Ժողով

Անգամ մը մուկերը ժողովի կը հաւաքուին խորհելու, թէ ի՞նչ ընեն կատուին
յարձակումներէն զգուշանալու համար։
-Եկէ՛ք կատուին վիզէն զանգակ մը կախենք։ Կատուն երեւալուն պէս,
զանգակը ձայն կը հանէ, մենք ալ կը լսենք ու կը փախչինք, – կ’ըսէ մուկ մը։
-Ի՜նչ հրաշալի բան խորհեցանք,- կ’ըսեն մուկերը։
Ուրիշ մուկ մըն ալ թէ՝
Հրաշալի ըլլալու հրաշալի է, բայց թող մէջտեղ ելլէ ան, որ կրնայ զանգակը
տանիլ ու կատուին վիզէն կախել…
Բոլորը իրարու կը նային ու …քար լռութիւն կը տիրէ…։

Մի օր մուկերը ժողովի են հավաքվում՝ խորհելու, թե ինչ անել կատուի հարձակումներից զգուշանալու համար։
— Եկեք կատուին վիզից զանգակ կպցնենք։ Կատուն երևալու դեպքում, զանգակը ձայն կհանե, մենք էլ կհասկանանք ու կփախչենք, — ասում է մի մուկ։
— Ինչ հրաշալի գաղափար ունենք, — ասում են մուկերը։
Մյուս մուկը պատասխանում է.
— Հրաշալի լինելուց հրաշալի է, բայց թող ոգևորությունն ու courage ունեցող մեկը հանդես գա, ով կարող է զանգակը վերցնել ու կախել կատուի վիզից։
Բոլոր մուկերը իրար են նայում, և քար լռություն է տիրում։

Category: Մայրենի | LEAVE A COMMENT

May 21

Գործնական քերականություն

126. Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված հոմանիշներից մեկը (ամենահարմարը):

Մեկ էլ, թթի կարմիր շիրան պռոշներին, ներս ընկավ պու — ճուր տղան՝ շոգից կարմրած … (թշերով, այտերով):

Հյուրը քթի տակ բարի (հռհռում, քմծիծաղում, ծիծաղում, ժպտում) էր երեխայի շատախոսության վրա:

Աոաջ բերեցին նրա (ազնվատոհմ, վեհազգի, ցեղական, զտարյուն) նժույգը:

Լքված նավր կամաց-֊կամաց (սուզվում, իջնում, խորտակ- վում, ընկղմվում) էր:

Նրա բոլոր հույսերը (սուզվում, խորտակվում, ընկղմվ ում) էին:

128. Ո՞ր բառաշարքում կան արմատներ, որոնք միայնակ, որպես բառ, չեն գործածվում (չես հանդիպել). դրանք արտագրի´ր:

Օրինակ՝ խորազնին-֊զնին արմատր միայնակ, որպես բառ չի գործածվում, մեծասքանչ — սքանչ:

ա) Բառազույգ, մեղմալույս, անձրևաջուր, բառապաշար, այլաբնույթ, նավահանգիստ:

բ) Հետախույզ, զորասյուն, զբոսանավ, կենտրոնախույս, ճյուղակոտոր, հիասքանչ, փառամոլ:

129. Սխալ կամ ոչ տեղին գործածվոած բառերը գտի՛ր և ուղղիր՝ դրանց հոմանիշները գրելով:

Մի թարմ աշակերտ կա մեր դասարանում:

Հիվանդին լավ դիտիր, որ շուտ լավանա:

Աղբյուրի աչքը քար Էին խցկել:

Տարվա ծայրին մի անակնկալ Էլ կար:

Մատանու անիվը գլորվեց մինչև անծանոթի կոշիկն ու հանգստացավ:

Մի նոր աշակերտ կա մեր դասարանում:

Հիվանդին լավ հետևիր, որ շուտ լավանա:

Աղբյուրի ակը քար Էին խցկել:

Տարվա վերջ մի անակնկալ Էլ կար:

Մատանու անիվը գլորվեց մինչև անծանոթի կոշիկն ու կանգնեց:

130. Տրված հետևություններից ո՞րն Է (որո՞նք են) տեքստին համապատասխանում: Ընտրությունդ պատճաոաբանի´ր:

Մի տղա սենյակում թոչկոտում Էր: Ծունկը սեղանին դիպավ ու ցավեց: Տղան բարկացած ճչաց,

— Զզվելի´ սեղան:

Նույն օրը տղայի հայրը նրան խոստացել Էր հետաքրքիր նկարներով ամսագիր բերել, բայց մոոացհլ Էր: Ու տղան լաց եղավ: Հայրը բարկացած գոոաց.

— Զզվելի´ տղա:

Ոչ մեկը չնկատեց, թե սեղանն ինչքա՜ն գոհ Էր:

Հետևություն՝

1. Երբ անմեղ մարդուն մեղադրում, նեղացնում են, այդ մեղադրանքն ինչ-որ ձևով վերադառնում Է մեղադրողին:

2. Ամեն մարդ պիտի իր պարտականությունները կատարի՝ աոանց ուրիշներին նեղացնելու:

3. Մարդու բախտը որ չի բերում, բոլորը նրան նեղացնում են ու հետն Էլ հենց նրան են մեղադրում, եթե ինչ-որ բան այնպես չի լինում:

4. Եթե մարդ ինչ-որ մեկի հանդեպ իրեն մեղավոր Է զգում, նրա համար այդ մեկի արցունքները հանդուրժելը ավհլի դժվար Է:

5. Մարդը մարդու հհտ երբեմն իրի նման Է վարվում:

6. Մարդը իրերի հետ էլ պիտի զգույշ վարվի: Գուցե նրանք էլ են ցավ զգում անարդար վերաբերմունքից:

7. Կամակորությունը մարղու ամենավատ գծերից Է: Դրան դիմանալը շատ դժվար է:

131. Փակագծերում տրված բայերր գրի´ր պահանջված ձևով:

Ծարավ ագռավը թռավ կճուճի մոտ ջուր խմելու: Կտուցը ջրին որ չհասավ, (փորձեց) կճուճը թեքել: Բայց կճուճն ամուր կանգնել էր տեղում, ու ագռավը թեքել չկարողացավ: Նա մի քիչ (մտածեց)ու մանր քարեր (լցրեց) կճուճի մեջ: Ջուրը (բարձրացավ), (հասավ)կճուճի բերանին: Ու ագռավը հագեցրեց ծարավը:

135. Տեքստը փոխի´ր՝ սկսելով այսպես. «Մի անգամ աչքերը բողոքում են ….»:

Մի անգամ աչքերը բողոքեցին, որ իրենց դեմքի վրա բոլորից բարձր են, բայց ամեն մի քաղցր բան, ասենք մեղրը, բաժին է ընկնում ո´չ թհ իրենց, այլ բերանին: Բայց երբ մարդր նրանց մեղր տվեց, աչքերը կսկծացին ու արցունքոտվեցին:

Մի անգամ աչքերը բողոքում են, որ իրենց դեմքի վրա բոլորից բարձր են, բայց ամեն մի քաղցր բան, ասենք մեղրը, բաժին է ընկնում ո´չ թե իրենց, այլ բերանին: Բայց երբ մարդր նրանց մեղր տալիս են, աչքերը կսկծացին ու արցունքոտվում են:

Category: Մայրենի | LEAVE A COMMENT

May 19

Ամփոփիչ գրավոր աշխատանք

Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են ֆիզիկական.
1. սառույցի հալվելը
2.ջրի գոլորշիանալը
3. պղնձի սևանալը տաքացնելիս
4.բաժակի կոտրվելը
Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են քիմիական.
1.ջրի եռալը
2.արծաթի զարդի սևանալը
3.երկաթի ժանգոտվելը
4.կաթի թթվելը
Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները:
Բերե՛ք օրինակներ:
Առաջանում են նոր նյութեր
Փոխվում է նյութի բաղադրությունը
Հնարավոր է գույնի փոփոխություն, գազի արտազատում, ջերմության արտադրում կամ կլանում
Սահմանե՛ք ֆիզիկական երևույթ հասկացությունը:
Ջրի գոլորշիանալ
Սառույցի հալում
Ապակու կոտրվել
Նշե՛ք ֆիզիկական երևույթի օրինակեր:
Կաթի թթվել
Արծաթի սևանալ
Այրում
Սահմանե՛ք քիմիական երևույթ հասկացությունը:
Արտազատվում են թունավոր գազեր, վնասում մթնոլորտը և առողջությանը
Առաջացնում է օդի աղտոտում և գլոբալ տաքացում
Նշե՛ք քիմիական երևույթի օրինակներ:
Երկաթի ժանգոտվելը – Երկաթը փոխվում է օքսիդների, մասնավորապես երկաթի օքսիդի (Fe₂O₃) մեջ։
Կաթի թթվելը – Կաթում մանրէները մածուն կամ թթու են ստեղծում՝ փոխելով կաթի քիմիական կազմը։
Արծաթի սևանալը – Արծաթի վրա առաջանում է սև շերտ՝ երբ այն արձագանքում է ծծմբի
հետ (արդյունքում առաջանում է արծաթի սուլֆիդ)։
Կարբոնի այրում – Ածուխի այրման ընթացքում կարբոնը էականորեն փոխվում է կօծրած
(CO₂) գազի։
Ամոնիակի (NH₃) ու ջրածնի (H₂) ռեակցիա – Նշված երկու գազերը միմյանց հետ ռեակցիայի մեջ մտնելով ձևավորում են ամոնիակ։
Ինչու՞ չի կարելի այրել կենցաղային աղբը:
Արտազատվող վնասակար գազեր. Աղբը, հատկապես պլաստիկը, բաղկացած է թունավոր նյութերից, և այրման ընթացքում առաջանում են վտանգավոր գազեր, ինչպիսիք են դիօքսինները, ֆյուրանները, ածխաթթու գազը (CO₂), ազոտի օքսիդներ և այլ պարբերաբար օդում հայտնվող թունավոր նյութեր, որոնք վտանգավոր են առողջության համար։
Ի՞նչ է մեխանիկական շարժումը:
Մեխանիկական շարժումը մարմնի դիրքի փոփոխությունն է ժամանակի ընթացքում՝ համեմատած այլ մարմնի կամ նշանավոր կետի հետ:
Ի՞նչի նկատմամբ է շարժվում գետում լողացող ձուկը:
Գետում լողացող ձուկը շարժվում է ջրի նկատմամբ։ Դրա շարժումն դիտարկվում է որպես ջրի մեջ նրա դիրքի փոփոխություն ժամանակի ընթացքում։
Ի՞նչով է իրարից տարբերվում շարժումները:
Ցույց տրվող ուղով
Ուղղաձիգ շարժում — մարմինը շարժվում է միայն մեկ ուղղությամբ, օրինակ՝ դեպի վեր կամ վար (օրինակ՝ ազատ անկում)։
Կորու ծալվող շարժում — մարմինը շարժվում է շրջադարձային ուղով (օրինակ՝ Երկրի շուրջ պտտվող մարմիններ)։
Շրջանաձև շարժում — մարմինը պտտվում է կետի կամ առանցքի շուրջ (օրինակ՝ անիվի պտտվելը)։
Ի՞նչ է ցույց տալիս արագությունը:Ի՞նչ միավորներով է այն չափվում:
Արագությունը ցույց է տալիս, թե որքան տարածություն է անցնում մարմինը միավոր ժամանակում։ Այն կարևոր մղիչ ցուցանիշ է, որը բնութագրում է մարմնի շարժման արագությունը կամ դինամիկան։
Արագությունը կարող է լինել հավասար (երբ այն չի փոխվում ժամանակի ընթացքում) կամ փոփոխվող (երբ արագությունը ժամանակի ընթացքում փոխվում է)։
Ե՞րբ են մարմինները փոխում իրենց շարժման արագությունը:
Մարմինները փոխում են իրենց շարժման արագությունը, երբ վրա է գործում ուժ։ Այսպիսով, շարժման արագությունը կարող է փոփոխվել, եթե:
Ի՞նչ տառով են նշանակում ուժը:
Ուժը նշանակում են F տառով:
Ո՞ր ուժն է կոչվում առանձգականության ուժ:
Առանձնանության ուժը (կամ անձի ուժը) կոչվում է այն ուժը, որը վերաբերում է միկրոսկոպիկ մարմինների կամ մասնիկների միջև գործող ուժերին, որոնք ազդում են միայն նրանց մասնավոր հատկանիշների վրա, օրինակ՝ դրանց ճնշման, գրգռման կամ հոսանքի վրա։
Ե՞րբ են առաջանում մարմինների ձևափոխություն:
Մարմինների ձևափոխությունը առաջանում է, երբ նրանց վրա ազդում է արտաքին ուժ կամ գերձզային պայմաններ, որոնք փոխում են մարմնի ձևը կամ չափերը։ Այն կարող է լինել դինամիկ (հարկադրանքային) կամ պարբերական (էլաստիկ)՝ կախված ուժի բնույթից և նրա ազդեցության ժամանակահատվածից։
Ուժի չափման միավորը ի՞նչպես է կոչվում:
Ուժի չափման միավորը կոչվում է Նյուտոն (համառոտ՝ Ն)։
Ի՞նչ է մարմնի կշիռը:
Մարմնի կշիռը՝ դա ուժ է, որը մարմինը զգում է նրա նկատմամբ գործող գրաֆիկ ուժի պատճառով։
Ո՞ր երևույթն են անվանում տիեզերական ձգողությունը:
Տիեզերական ձգողությունը (կամ գրավիտացիան)՝ դա այն երևույթն է, երբ երկու մարմիններ կամ մասնիկներ իրար վրա ազդում են ուժով, որը պայմանավորված է նրանց զանգվածով։
Ո՞ր ուժն է կոչվում ծանրության ուժ:
Քանրության ուժը (կամ պարզապես ծանրությունը) այն ուժն է, որը մարմինը զգում է Երկրի (կամ այլ մոլորակի) գրաֆիկ դաշտի ներգործությամբ։
Ի՞նչ է բնութագրում ջերմաստիճանը:
Ջերմաստիճանը ֆիզիկական մեծություն է, որը բնութագրում է մարմնի կամ նյութի ջերմային վիճակը։
Ե՞րբ են մարմինները ջերմային հավասարակշռության վիճակում:
Մարմինները գտնվում են ջերմային հավասարակշռության վիճակում, երբ նրանց ջերմաստիճանները հավասարվում են, և ջերմություն այլևս չի փոխանցվում նրանց միջև։
Ջերմաչափի ի՞նչ տեսակներ գիտես:
Հեղուկ,Բժշկական,Էլեկտռական։
Ինչպե՞ս պետք է օգտվել բժշկական ջերմաչափից:
Բժշկական ջերմաչափից օգտվելու եղանակը կախված է նրա տեսակից։ Ստորև ներկայացնում եմ ամենատարածված բժշկական ջերմաչափերի տեսակներն ու դրանց օգտագործման եղանակները։
Ո՞ր երևույթներն են կոչվում հալում և պնդացում:
Հալում և պնդացում ֆիզիկայի մեջ կոչվում են այն ջերմային երևույթները, որոնք կապված են նյութի агрегատային վիճակի փոփոխության հետ՝ մասնավորապես պինդ և հեղուկ վիճակների միջև անցումը։
Ո՞ր մեծություն է կեչվում եռման ջերմաստիճան:
Եռման ջերմաստիճանը (կոչվում է նաև եռման կետ) այն մշտական ջերմաստիճանն է, որի պայմաններում հեղուկը սկսում է եռալ՝ վերածվելով գոլորշու (գազի)՝ իր ամբողջ զանգվածով։
Ինչու՞ է Արեգակը համարվում Երկրի վրա կյանքի և ջերմության գլխավոր աղբյուրը:
Արեգակը համարվում է Երկրի վրա կյանքի և ջերմության գլխավոր աղբյուրը, քանի որ այն ապահովում է այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է կյանքի գոյության և պահպանման համար։
Վառելանյութի ի՞նչ տեսակներ գիտես:
Վառելանյութը նյութ է, որը այրվելով արտադրում է ջերմություն կամ էներգիա։ Այն օգտագործվում է տների ջեռուցման, մեքենաների աշխատանքի, էլեկտրաէներգիայի արտադրության և այլ նպատակներով։
Կա՞ն արդյոք Երկրի ընդերքում ջերմային էներգիայի այլ աղբյուրներ:
Այո, Երկրի ընդերքում գոյություն ունեն ջերմային էներգիայի այլ աղբյուրներ, որոնք պատկանում են երկրի ներքին ջերմության ոլորտին։ Այս աղբյուրները օգտագործվում են ջերմության արտադրության և էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար։
Ե՞րբ են մարմինները համարվում էլեկտրականացված :
Մարմինները համարվում են էլեկտրականացված, երբ դրանց մեջ հայտնվում է էլեկտրական լիցք։ Այդ լիցքը կարող է լինել պոզիտիվ (պլյուս) կամ նեգատիվ (մինուս), իսկ էլեկտրականացման գործընթացը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ մարմինը ստանում է կամ կորցնում էլեկտրոններ։
Ինչպե՞ս են պարզում մարմինների էլեկտրականացված լինելը:
Մարմինների էլեկտրականացված լինելը պարզելու համար կարելի է օգտագործել տարբեր մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս ճանաչել մարմնի վրա եղած էլեկտրական լիցքը (դրական կամ բացասական)։
Ո՞րքան է նորմալ աչքի լավագույն տեսողության հեռավորությունը։
Նորմալ աչքի լավագույն տեսողության հեռավորությունը սովորաբար համարվում է հազարավոր մետրերի հեռավորություն, այսինքն՝ ընդհանուր տեսողությունը՝ 20-25 սմ
Թվարկե՛ք մարդու աչքի մասերը և նշե՛ք դրանց նշանակությունը։
Մարդու աչքը բավականին բարդ ու հրաշալի օրգան է, որի տարբեր մասերն աշխատում են միասին՝ տեսողություն ապահովելու համար։ Ահա աչքի հիմնական մասերը և դրանց նշանակությունը։
Ձեզ հայտնի ի՞նչ եղանակով են կարճատեսությունը շտկում։
Կարճատեսությունը (մյոպիա) այն տեսողության խանգարումն է, երբ մարդը դժվարությամբ է տեսնում հեռավոր առարկաները, բայց լավ տեսնում է մոտակայքում գտնվողները։
4.Ի՞նչ է պետք անել տեսողության արատները կանխելու համար։
Տեսողության արատները կանխելու համար անհրաժեշտ է պահպանել որոշակի խնամք և ճիշտ սովորույթներ, որոնք կօգնեն պահպանել աչքերի առողջությունը։
Ի՞նչով է պայմանավորված մարմիների գույնը։
Մարմինների գույնը պայմանավորված է լույսի յուրացման և անդամահատման գործընթացներով, որոնք տեղի են ունենում, երբ լույսը զարնում է մարմնի մակերևույթին։
Ո՞ ր գիտնական է ապացուցել,որ արեգակի սպիտակ լույսը,տարբեր գույնի ճառագայթների համախումբն է։
Արեգակի սպիտակ լույսի տարբեր գույների ճառագայթների համախումբ լինելը ապացուցել է Իսահակ Նյուտոնը։
Ի՞նչ է բջիջը։
Բջիջը կենդանի օրգանիզմի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ ստորաբաժանումն է։
Որո՞նք են բջջի բաղադրության հիմնական քիմիական տարրերը։
Բջիջը կազմված է մի շարք քիմիական տարրերից, որոնք անհրաժեշտ են կյանքի պահպանման և կենսաբառարանական գործընթացների իրականացման համար։
Որո՞նք են բջջի հիմնական կառուցվածքային մասերը։
Բջջի հիմնական կառուցվածքային մասերը, որոնք իրականացնում են տարբեր կենսաբառարանական գործառույթներ։
Ի՞նչ նշանակություն ունի բջջաթաղանթը։
Բջջաթաղանթը (պլազմայի մեմբրանա) բջջի արտաքին շերտն է, որը առանձնացնում է բջջի ներքին միջավայրը արտաքինից։
Ի՞նչպիսին է կենդանիների աչքի կառուցվածքը։
Կենդանիների աչքը բարդ և յուրօրինակ կառուցվածք ունի, որը ապահովում է տարբեր պայմաններում լավ տեսողություն և շրջապատի վրա զգայունություն։
Թվարկե՛ք արեգակնային սպեկտրի գույներն ըստ հաջորդականության։
Արեգակնային սպեկտրի գույները ներկայացվում են՝ ըստ տարբերալի լույսի տարանջատման, որում տեսանելի լույսը բաղկացած է մի քանի գույներից։
Ի՞նչից է կախված անթափանց մարմինների գույնը։
Ի՞նչից է կախված թափանցիկ մարմիների գույնը։
Ի՞նչ նշանակություն ունի բջջաթաղանթը։
Ի՞նչ է հյուսվածքը։
Ի՞նչ հյուսվածքներ ունեն բսւյսերը։
Կենդանական ի՞նչ հյուսվածքներ գիտեք։
Ո՞ր հյուսվածքն է կատարում բույսի և նրա օրգանների հենարանի դեր։

Category: Բնագիտություն | LEAVE A COMMENT

May 19

Էլեկտրական հոսանք

Էլեկտրական հոսանք

Էլեկտրական լիցքերը կարող են տեղաշարժվել, հաղորդվել, առաջացնելով էլեկտրական հոսանք: Ըստ իրենց լիցք հաղորդելու հատկության, նյութերը բաժանվում են հաղորդիչների և մեկուսիչների:
Էլեկտրականության հաղորդիչներ են. մետաղները, գրաֆիտը, մարդու և կենդանիների մարմինները, խոնավ հողը և այլն։
Ոչ հաղորդիչներ կամ մեկուսիչներ են. ապակին, չոր փայտը, ռետինը, մարմարը և այլն։

Հաղորդիչներով լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումը, որի արդյունքում տեղի է ունենում լիցքի տեղափոխություն, կոչվում է էլեկտրական հոսանք:
Էլեկտրական հոսանքի շնորհիվ են լուսավորվում քաղաքներն ու գյուղերը, ջեռուցվում բնակարանները: Էլեկտրական հոսանքով են աշխատում բազմաթիվ կենցաղային սարքեր:

Էլեկտրական հոսանքի առաջացման համար անհրաժեշտ են հոսանքի աղբյուրներ և հաղորդալարեր, որոնց միջոցով էլեկտրական հոսանքն էլեկտրակայաններից մեր բնակարաններ կհասնի:
Որոշ կենցաղային սարքերի, օրինակ` ձեռքի լուսարձակի, հեռակառավարման վահանակի, հաշվիչի աշխատանքի համար օգտագործում են գալվանական տարրեր, ավտոմեքենաներում` կուտակիչներ:
Էլեկտրակայանները, գալվանական տարրերը, կուտակիչները կոչվում են հոսանքի աղբյուրներ:

Հոսանքի աղբյուրներն ունեն երկու բևեռդրական «+» և բացասական «–»: Հոսանքի աղբյուրը սարքին պետք է միացնել այնպես, որ աղբյուրի «+» բևեռը համընկնի սարքի «+» բևեռին, իսկ աղբյուրի «–» բևեռը սարքի «–» բևեռին:

Էլեկտրական սարքը աշխատեցնելու համար այն հաղորդալարերով միացնում են հոսանքի աղբյուրին՝ կազմելով էլեկտրական շղթա:

Օրինակ

Շարժանկարում պատկերված է պարզագույն էլեկտրական շղթան՝ կազմված հոսանքի աղբյուրից, լամպից, անջատիչից և դրանք իրար միացնող հաղորդալարերից:

Երբ շղթան փակ է, դրանով հոսանք է անցնում, երբ բաց է՝ ոչ:

Պատասխանել հարցերին

Ի՞նչ է էլեկտրական հոսանք:
Հաղորդիչներով լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումը, որի արդյունքում տեղի է ունենում լիցքի տեղափոխություն, կոչվում է էլեկտրական հոսանք:
Ո՞ր նյութերն են էլեկտրականության հաղորդիչները:
Էլեկտրականության հաղորդիչներ են. մետաղները, գրաֆիտը, մարդու և կենդանիների մարմինները, խոնավ հողը և այլն։

Category: Բնագիտություն | LEAVE A COMMENT

May 19

Կայծակ

Երբ երկու լիցքավորված մարմիններ բավականաչափ մոտեցնում են իրար, դրանց միջև առաջանում է կայծ և լսվում է ճայթյուն: Այս երևույթն անվանում են էլեկտրական պարպում:

Կայծակը էլեկտրական պարպում է, որը տեղի է ունենում մթնոլորտում և ուղեկցվում է որոտով:
Կայծակ կարող է առաջանալ երկու էլեկտրականացված ամպերի կամ ամպի ու Երկրի միջև:

Ամպրոպային ամպերը կազմված են ջրի կաթիլներից և փոքրիկ սառցակտորներից: Ներքևից բարձրացող տաք օդի հոսանքների շնորհիվ այդ մասնիկներն անընդհատ բախվում են իրար և, որպես արդյունք` լիցքավորվում: Երբ լիցքերի քանակությունը բավականաչափ մեծանում է, ամպից որոշ էլեկտրոններ օդով հասնում են Երկիր՝ ստեղծելով անցուղի մնացած լիցքավորված մասնիկների համար․ առաջանում է կայծակ։

Այդ պրոցեսը տևում է շատ կարճ, ջերմաստիճանը հասնում է տաս հազար աստիճանի, տեղի է ունենում կարճատև լուսարձակում։
Օդի արագ ընդարձակման հետևանքով առաջանում է նաև հարվածային ալիք, և մենք լսում ենք որոտը: Կայծակն օժտված է ահռելի էներգիայով և կարող է շատ վտանգավոր լինել: Խփելով տարբեր մարմինների՝ կայծակը կարող է մեծ վնասներ պատճառել. հալել մետաղե իրերը, այրել ծառերը, սպանել մարդկանց և կենդանիներին:

Ինչպես պաշտպանվել կայծակից

Կայծակը բնության ահեղ երևույթներից է, և նրա հարվածը խիստ վտանգավոր է։ Այն ավելի հաճախ հարվածում է Երկրի մակերևույթից վեր խոյացող առարկաներին, շինություններին, ծառերին, կենդանիներին և մարդկանց։
Շենքերը կայծակի հարվածից պաշտպանում են հատուկ սարքերի՝ շանթարգելների օգնությամբ:
Շանթարգելը մետաղյա ձող է, որն ամրացվում է շինության պատի երկայնքով։ Ձողի վերին սրածայր մասը պաշտպանվող շենքից բարձր է՝ ստորին մասը հողակցված։Ամպրոպաբեր ամպերից էլեկտրական լիցքերը շանթարգելի միջով անցնում են հողի մեջ՝ չվնասելով շինությունը:

Կայծակից պաշտպանվելու համար անհրաժեշտ անվտանգության կանոնները.

1. Կայծակի ժամանակ բաց դաշտում գտնվելը վտանգավոր է:
2. Չի կարելի պառկել գետնին:
3. Եթե հնարավոր չէ արագ հեռանալ, ապա պետք է կքանստել համեմատաբար ցածրադիր տեղում:
4. Քանի որ կայծակը խփում է առավել բարձր մարմիններին, ուստի չպետք է թաքնվել բարձր ծառի տակ:
5. Որքան հնարավոր է` պետք է շուտ դուրս գալ ջրից:
6. Չի կարելի ձեռք տալ մետաղե առարկաներին, պետք է հեռու մնալ դրանցից:
7. Թաքնվել կարելի է խիտ անտառում, քարանձավներում, բնակելի շենքում, ավտոմեքենայում՝ փակելով պատուհանները:
8. Մոտոցիկլետի կամ հեծանվի օգտագործումը վտանգավոր է:

Լրացուցիչ աշխատանք

Պատասխանել հարցերին

Ի՞նպես է առաջանում կայծակը:Ի՞նչ է որոտը:
Երբ լիցքերի քանակությունը բավականաչափ մեծանում է, ամպից որոշ էլեկտրոններ օդով հասնում են Երկիր՝ ստեղծելով անցուղի մնացած լիցքավորված մասնիկների համար․ առաջանում է կայծակ
Ի՞նչ է շանթարգելը, և ինպե՞ս է այն շինությունները պաշտպանում կայծակի հարվածից:
Շանթարգելը մետաղյա ձող է, որն ամրացվում է շինության պատի երկայնքով։ Ձողի վերին սրածայր մասը պաշտպանվող շենքից բարձր է՝ ստորին մասը հողակցված։Ամպրոպաբեր ամպերից էլեկտրական լիցքերը շանթարգելի միջով անցնում են հողի մեջ՝ չվնասելով շինությունը:
Կայծակի ժամանակ ինչպե՞ս պետք է վարվեք,եթե հայտվել եք բաց տարածքում:
Մենք պետք է արագ գնանք փակ տեղ։ Չպետք է մեծ ծառի ետևում թաքնվել։

Category: Բնագիտություն | LEAVE A COMMENT

May 19

ՏՈ՛ՒՐ ՀԱ ՏՈ՛ՒՐ

ՏՈ՛ՒՐ ՀԱ ՏՈ՛ՒՐ
Մարդ մը անընդհատ կ’աղօթէր Աստուծոյ ու կը խնդրէր.
-Աստուա՜ծ, գոնէ անգամ մըն ալ ինծի՛ տուր, ի՞նչ կ՚ ըլլայ։ Տո՜ւր, որպէսզի
քիչ մըն ալ ես մարդավարի* ապրիմ։
Աստուծոյ հրեշտակներէն մէկուն խիղճը կը տանջէ։ Ան
կ’երթայ Բարձրեալին* քով ու կ’ըսէ.
-Տէ՜ր Աստուած, ոչ ոք խնդրանքով այդքան կ’աղօթէ Քեզի։ Մեղք է ան։
Անգամ մըն ալ այդ Մարդուն տուր։
-Ըսելիք չունիմ, կ’օգնեմ, կու տամ։ Բայց բազկաթոռին վրայ երկնցեր է ու
կ’ըսէ՝ տո՛ւր հա տո՛ւր։ Նման մէկուն ինչպէ՞ս տամ։ Անիրա ւը գոնէ տեղէն
վեր ելլէր, գործ մը ընէր, ես ալ օգնէի՝ տայի…։

Մի մարդ անդադար աղոթում էր Աստծուն և խնդրում.
– Աստվա՜ծ իմ, գոնե մի անգամ ինձ տուր, ի՞նչ կլինի։ Տա՛ր, որ ես էլ մի քիչ մարդավայել ապրեմ։
Աստծո հրեշտակներից մեկի խիղճը սկսեց տանջել նրան։ Նա մոտեցավ Բարձրյալին և ասաց.
– Տե՛ր Աստված, ոչ ոք այդքան համառությամբ ու աղաչանքով չի աղոթում Քեզ։ Խղճա՛ նրան։ Գոնե մի անգամ նրան տուր այն, ինչ ուզում է։
– Ասելիք չունեմ, ուզում եմ օգնել, կտամ։ Բայց նա պառկած է բազկաթոռին ու միայն կրկնում է՝ “տու՛ր, հա՛ տու՛ր”։ Ինչպե՞ս տամ մեկին, ով տեղից չի ելնում, որևէ բան չի անում։ Թե գոնե շարժվեր, մի գործ աներ, ես էլ կօգնեի, կտայի…

Category: Մայրենի | LEAVE A COMMENT

May 15

Մայիսյան ֆլեշմոբ

Category: Մայրենի | LEAVE A COMMENT

May 15

«Ների՛ր, դու էլ կատարյալ չես»

Այսպես խոսում էր Սոֆյան՝ նայելով Մարտինի աչքերին։ Նա զգում էր, որ ամեն վայրկյան սիրտը պատրաստ է պայթել։ Երկար ժամանակ էր, որ նա և Մարտինը չէին խոսել։ Նրանք ունեին շատ բաներ, որոնք պետք է քննարկեին, բայց դրանք կարծես թե մնացել էին երբևէ չասված բառեր՝ խցկված, մոռացված կամ հուսահատության մեջ թաքնված։

Մի օր, երբ նրանք կրկին հանդիպեցին, Սոֆյան զարմացավ՝ տեսնելով, որ Մարտինի աչքերը նույն անծայրածիր տխրությամբ էին լցված։ Նա հիշեց, թե որքան էին սիրում իրար, բայց նույնը՝ ինչ-որ մի պահի, վտարել էին։ Նրանք արյունաբառի մեջ կորած էին ու չկարողացան հասկանալ՝ որտե՞ղ էր սխալը։

Սոֆյան հասկացավ՝ մարդն ուրիշ է, նույնիսկ երբ նրա կողքին է։ Ու այս ամենի մեջ հենց այն բանն էր, որ երբեմն ինքն էլ չէր կարողանում տեսնել։ Աղմուկ, սխալներ, բառեր, որոնք դուրս էին հնչում, բայց հոգում մնում էին ցցված, կարծես դեղնավուն ժանգի նման։

«Ների՛ր», ասաց նա՝ բարակ ժպիտով։ «Դու էլ կատարյալ չես»։

Սա միայն մեկ խոսքով չէր սահմանվում։ Դա մի խոսք էր, որ բացում էր երկուսի միջև ոչ միայն նեղացածությունը, այլև հաշտության դուռը։ Ինչպես կյանքը, այնպես էլ հարաբերությունները՝ երբեմն պետք է անցնել սխալների ու ցավի միջով, որ կարողանաս ընկալել մյուսի դեմքը ոչ միայն որպես սխալ, այլ նաև որպես նույն մարդու, որը ևս փորձում է, թեև երբեմն՝ չհաջողելով։

«Ների՛ր», կրկնեց Մարտինը։ «Մենք երկուսս էլ մարդ ենք, Սոֆյա։ Ներիր ինձ։»

Եվ այդ պահին, մի ամբողջ աշխարհ փոքրիկ ժպիտի մեջ ստացավ իր նշանակությունը։

Category: Մայրենի | LEAVE A COMMENT

Ալիսա Խուդոյան

Միջին դպրոց 7-7 դասարան

Մայրենիյի Հաշվետվություն

2024-2025թթ.-ի ուս.տարվա ամփոփում

Մկների Ժողով

Գործնական քերականություն

Ամփոփիչ գրավոր աշխատանք

Էլեկտրական հոսանք

Կայծակ

ՏՈ՛ՒՐ ՀԱ ՏՈ՛ՒՐ

Մայիսյան ֆլեշմոբ

«Ների՛ր, դու էլ կատարյալ չես»